Các phi cơ và chiến hạm của Úc có thể bắt đầu các cuộc tuần tiễu
không thường xuyên tại Biển Đông. Theo Financial Review hôm nay 29/05/2015, đây
là một phần trong kế hoạch đẩy lùi các hành động hiếu chiến của Trung Quốc
trong tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Tờ báo dẫn nguồn tin quốc phòng cho biết các chuyến tuần tra trên
không và trên biển có thể được tiến hành đột xuất, như một cách nhấn mạnh quyền
tự do hàng hải trên vùng tranh chấp nóng bỏng này. Một số quốc gia khác cũng có
thể tham gia chứ không chỉ Hoa Kỳ hay Úc.
Thủ tướng Úc Tony Abbott được cho là đang xem xét thúc đẩy trên
các phương diện quốc phòng, tình báo và an ninh để có lập trường cứng rắn hơn
trước hành vi bồi đắp đảo của Trung Quốc.
Ông Peter Jennings, giám đốc Viện Chính sách Chiến lược Úc và là
cố vấn soạn thảo Sách Trắng quốc phòng, nói rằng : việc cho máy bay và tàu
chiến tuần tra là một bước tiến lôgic của Mỹ và Úc, hiện đang kiên quyết hơn
trước Bắc Kinh.
Các tuyên bố trên được đưa ra sau khi tờ Wall Street Journal
đăng tải các hình ảnh do cơ quan giám sát Mỹ chụp được cho thấy Trung Quốc đưa
vũ khí đến một trong số các đảo nhân tạo được bồi đắp cách đây một tháng.
Theo các viên chức Mỹ, tuy các khẩu pháo này không đe dọa được phi
cơ và chiến hạm của Hoa Kỳ, nhưng có thể bắn sang các đảo kế cận, và sự hiện diện
của chúng mâu thuẫn với khẳng định của Bắc Kinh là việc bồi đắp đảo chủ yếu cho
mục đích dân sự.
Trên đường đến Singapore dự Đối thoại Shangri-La (Hội nghị thượng
đỉnh An ninh châu Á), Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ashton Carter không hề giấu
diếm rằng, Washington không hài lòng chút nào về việc Bắc Kinh tự tiện xây dựng
trong vùng biển tranh chấp.
Đoàn đại biểu Trung Quốc đi dự hội nghị Shangri-La năm nay hùng
hậu và có nhiều nhân vật quan trọng hơn năm ngoái. Bắc Kinh gởi đến một trong
những tướng lãnh hàng đầu, chứng tỏ tầm quan trọng của vấn đề an ninh khu vực,
đồng thời phải chuẩn bị đối phó với những lời chỉ trích gay gắt.
The United States said on Friday that China had placed mobile
artillery weapons systems on a reclaimed island in the disputed South China
Sea, a develo...
U.S. surveillance imagery shows China has positioned weaponry
on one of the artificial islands it is developing in the South China Sea,
American officials sa...
By Louise Cheer for Daily Mail Australia and Associated Press,
Daily MailTensions over the South China Sea are set to escalate after it was
reported China ha...
Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk (T), Thủ tướng Nhật Shinzo
Abe (giữa) và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker, Bruxelles,
12/02/2015.REUTERS/Koji Sasahara/Pool
Nhật Bản và Liên hiệp Châu Âu hôm nay 29/05/2015 họp thượng đỉnh
thường niên tại Tokyo, tập trung vào các thương lượng đang diễn ra về đối tác
chiến lược, và một hiệp định tự do mậu dịch đầy tham vọng có thể sẽ được hình thành
từ nay đến cuối năm 2015. Hội nghị cũng bày tỏ quan ngại về các hành động hung
hăng của Trung Quốc tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.
Đoàn đại biểu Liên hiệp Châu Âu (EU) do Chủ tịch Hội đồng Châu Âu,
ông Donald Tusk và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, ông Jean-Claude Juncker, dẫn đầu.
Phái đoàn Nhật Bản do Thủ tướng Shinzo Abe lãnh đạo. Người đứng đầu ngành ngoại
giao Châu Âu, bà Federica Mogherini và Ủy viên Thương mại Châu Âu, Cecilia
Malmström, cũng tham gia thương thảo.
Hai bên đã bày tỏ mong muốn
« đẩy nhanh tiến độ thương lượng » về hiệp định tự do mậu dịch,
được đưa ra từ năm 2013. Hiệp định nhằm tạo điều kiện cho tăng trưởng sẽ giúp
toàn khối Châu Âu cùng với Nhật Bản chiếm 30% nền kinh tế thế giới và 40% về
thương mại toàn cầu.
Châu Âu mong đợi Nhật Bản giảm nhẹ các rào cản phi thuế quan đối
với thương mại (NTB) đang khóa chặt nhiều thị trường Nhật, nhất là về thực
phẩm. Đối với Tokyo, một trong những yêu cầu chính là Bruxelles bỏ thuế hải quan
đánh vào xe hơi Nhật – một vấn đề nhạy cảm ở Đức, nước sản xuất và xuất khẩu xe
hơi quan trọng.
Nếu được hoàn tất trong năm 2015, hiệp định tự do mậu dịch EU-Nhật
Bản có thể được ký kết trước Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái
Bình Dương (TPP) mà Tokyo hiện đang vất vả thương lượng với Mỹ.
Trong tuyên bố chung, đôi bên cũng bày tỏ quan ngại trước các hành
động hung hăng của Trung Quốc để áp đặt yêu sách chủ quyền trên Biển Đông và
Biển Hoa Đông. Bản tuyên bố viết : « Chúng tôi tiếp tục quan sát tình
hình tại Biển Đông và Biển Hoa Đông, quan tâm đến bất kỳ hành động đơn phương
nào làm thay đổi nguyên trạng và gây thêm căng thẳng ».
Bắc Kinh đang tăng tốc xây dựng các hòn đảo nhân tạo tại quần đảo
Trường Sa, gây sóng gió trong quan hệ với Hoa Kỳ và các nước láng giềng đang
tranh chấp.
Các lãnh đạo EU và Nhật Bản cũng khẳng định tiếp tục hợp tác chặt
chẽ trên các hồ sơ chính như Ukraina trước cuộc xung đột do phe nổi dậy thân
Nga gây ra ở miền đông. Thủ tướng Abe dự định thăm Kiev tháng tới, nhân dịp đi
dự hội nghị thượng đỉnh G7 tổ chức tại Đức.
Ảnh chụp bố phòng của Trung Quốc tại Đá Chữ Thập (Fiery Cross
Reef, đá ngầm Vĩnh Thử theo tiếng Trung Quốc, Kagitingan theo Philippines),
Trường Sa từ máy bay do thám Hoa Kỳ P-8A Poseidon, ngày 21/05/2015.Reuters/U.S.
Navy/
Các bức ảnh mà máy bay do thám Mỹ chụp được trong thời gian gần
đây cho thấy rõ là Trung Quốc đã chuyển vũ khí lên một hòn đảo nhân tạo mà họ đang
bồi đắp tại vùng quần đảo Trường Sa. Vũ khí này đã đặt một hòn đảo do Việt Nam
kiểm soát gần đấy trong tầm bắn.
Theo tiết lộ của một số quan chức cao cấp Mỹ, được nhật báo Wall
Street Journal trích dẫn vào hôm qua, 28/05/2015, các phi vụ trinh sát mà Hoa Kỳ
mới thực hiện gần các công trình bồi đắp mà Trung Quốc đang thực hiện đã phát
hiện được hai cỗ pháo cơ động trên một trong những hòn đảo nhân tạo của Trung
Quốc.
Đây là bằng chứng khẳng định mối nghi ngờ được nêu lên trong
thời gian qua là Trung Quốc bồi đắp đảo nhân tạo nhằm mục tiêu quân sự. Các bức
không ảnh đồng thời phản bác lập luận mà Bắc Kinh vẫn liên tục đưa ra gần đây
theo đó các công trình họ đang thực hiện ở Biển Đông chủ yếu mang tính chất dân
sự.
Một quan chức Mỹ xác định rằng vũ khí mà Trung Quốc đặt trên đảo
đó không phải là một mối đe dọa quân sự đối với máy bay hay tàu thuyền của Hoa
Kỳ, nhưng hoàn toàn có thể bắn tới các hòn đảo lân cận dưới quyền kiểm soát của
các nước khác.
Đảo do Việt Nam kiểm soát bị đe dọa
Một số quan chức khác của Mỹ đã nhận định một cách cụ thể là tầm
bắn của các cỗ pháo của Trung Quốc bao trùm một hòn đảo do Việt Nam kiểm soát, từng
được Hà Nội trang bị bằng mốt số loại vũ khí. Theo báo Wall Street Journal, cho
đến hết ngày hôm qua, chính quyền Việt Nam chưa có bình luận gì về thông tin
này.
Tiết lộ về vũ khí Trung Quốc trên một hòn đảo mà họ bồi đắp tại
Trường Sa được đưa ra vào lúc chính Bắc Kinh cũng thừa nhận là họ đang chuyển
vũ khí đến đảo Hải Nam, vùng lãnh thổ Trung Quốc gần Trường Sa nhất.
Theo ấn bản Anh Ngữ Want China Times của tờ "Vượng báo" (Want
Daily) tại Đài Loan vào hôm nay, Tân Hoa Xã ngày hôm qua đưa tin là Quân đội
Trung Quốc đã quyết định đưa nhiều loại vũ khí tối tân nhất đến đảo Hải Nam.
Trong số các vũ khí mà quân đội Trung Quốc công khai phô trương
tại cảng Tú Anh, thành phố Hải Khẩu (Hai Kou), có chiến đấu cơ J-10, trực thăng
chiến đấu hạng nặng WZ-10, xe tăng lội nước hạng nhẹ 63A, xe chở tên lửa chống
tăng, xe chỉ huy bọc thép.
Tân Hoa Xã không ngần ngại cho rằng đảo Hải Nam có rất nhiều khả
năng trở thành căn cứ quân sự chính của Quân đội Trung Quốc nếu nước này lao
vào một cuộc chiến ở Biển Đông, do đó chính quyền muốn chuẩn bị tâm lý sẵn sàng
cho cư dân tại đấy trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự.
Đối thoại Shangri-La 2015 nhóm
từ ngày 29-31/5/2015 tại Singapore.
Việt Nam có
quyền xây cất 'rào dậu' trên biển Đông ở những nơi thuộc chủ quyền của Việt Nam
và việc xây cất, củng cố này có quy mô 'không đáng kể', một nhà nghiên cứu quan
hệ quốc tế và bang giao Trung- Việt nói với tọa đàm Bàn tròn Thứ năm của
BBC nhân dịp Diễn đàn Đối thoại Shangri-La 2015nhóm
họp tại Singapore từ ngày 29-31/5/2015.
Từ Hà Nội, hôm
28/5/2015, Tiến sỹ Vũ Cao Phan nói:
"Việc Việt
Nam có xây cất hay rào dậu quanh nhà mình cho tốt hơn, việc này đã diễn ra từ
lâu rồi, thậm chí trước khi có Tuyên bố ứng xử năm 2002, Trung Quốc không có ý
kiến gì về chuyện này cả.
"Và thứ
hai, có thể nói là xây cất của Việt Nam theo các tài liệu chính thức chỉ bẳng
1,9 (%?) sự xây cất của Trung Quốc thôi và nếu nói như Giáo sư Carl Thayer từ
Đại học New South Wales, Úc, thì nó bằng 9,5% của riêng cái Trung Quốc xây cất
ở đảo Gạc Ma.
"Tôi cũng
đã đến Trường Sa, ở Đá Tây và tôi cũng đã thấy người Việt Nam làm gì ở đấy? Có
lẽ Đá Tây nhìn trên không ảnh có vẻ được xây cất, được mở mang, thực ra đấy là
một khu vực hậu cần hoàn toàn cho nghề cá.
Các bạn có thể đến đó tham quan để
thấy.
"Điều
đó để tôi kết luận để nói rằng sự xây cất của Việt Nam đã có từ lâu và việc này
giống như chuyện anh rào dậu lại nhà, cụ thể là bên lở, bên bồi, mình cần làm
cho (tốt) hơn.
"Thứ hai,
đó là sự xây cất rất nhỏ. Sau khi không ảnh máy bay của Mỹ công bố có một số
khu vực Việt Nam xây cất, Trung Quốc mới lên tiếng, họ không lên tiếng từ
trước, vì họ cũng thống nhất là việc Việt Nam gọi là xây cất ở đấy hoàn toàn
hợp pháp, theo tôi, chỉ là be bờ, đắp dậu ở nhà mình, không làm cái gì lớn.
"Như Giáo
sư Carl Thayer có nói là sân bay trực thăng ở trên đảo Trường Sa lớn thì cũng
là có trước, từ năm 2002, họ (Trung Quốc) không có ý kiến và cái thứ hai là so
sánh tỷ lệ xây cất mở rộng giữa Việt Nam với Trung Quốc, không đáng kể."
Điểm mới của Shangri-La 2015?
Khi được hỏi
liệu Đối thoai Shangri-La năm nay có mang lại hiệu quả, biển chuyển gì mới cho
tình hình trong khu vực và trên Biển Đông, từ Hoa Kỳ, Tiến sỹ Jonathan London
nói với Tọa đàm:
"Tôi nghĩ
Shangri-La lần này cho thế giới biết là tình trạng ở Biển Đông đã thay đổi hẳn
và vấn đề từ trước không phải là vấn đề pháp luật, vấn đề là cộng đồng quốc tế
sẽ làm những gì để đối phó với tình trạng hiện nay.
"Nếu
mà ngồi lại tôi nghĩ chúng ta sẽ đồng ý là năm nay sẽ là một năm quyết định,
bởi vì sự quan trọng của nó rất lớn, chúng ta sẽ thấy những thay đổi rất cụ thể
đối với hành động của Mỹ và các nước khác trong khu vực kể cả có Việt Nam...
"Dù Việt
Nam đến nay chưa nói nhiều, chủ yếu là nghe, nhưng tôi tin rằng hiện nay ở Việt
Nam và giữa Việt Nam và các nước đối tác ở trong khu vực đang có những đối
thoại rất sôi nổi và trong những tháng tới sẽ có những kết quả cụ thể của lần
đối thoại này."
Tiến sỹ Vũ Cao
Phan đưa ra nhận định:
"Sự căng
thẳng trên Biển Đông mấy bữa nay thì các anh chị cũng biết rồi, còn nếu hỏi có
gì mới ở Shangri-La thì tôi thấy rằng Đối thoại An ninh khu vực này tôi cho là
rất quan trọng và lâu nay đã được sự tôn trọng của nhiều quốc gia và năm nay
theo thông tin được biết sẽ có khoảng 30 đoàn Bộ Quốc phòng các nước tham gia.
"Một lực
lượng khá hùng hậu gồm Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter, hai Thượng nghị
sỹ trong đó có ông John McCain là người Việt Nam rất biết. Ông là Chủ tịch Ủy
ban Quân vụ của Thượng viện Mỹ.
"Còn Trung
Quốc cũng phải thấy rằng họ cũng đưa đến một đoàn cũng rất quan trọng. Lần đầu
tiên có một Đô đốc Hải quân, Phó Tổng Tham mưu trưởng Tôn Kiên Quốc đến dự. Ông
này từng là Thuyền trưởng Tàu ngầm và nghe nói rất rành về hàng hải cũng như
luật biển quốc tế.
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh
(bìa trái), Thứ trưởng Quốc phòng Việt Nam dẫn đầu đoàn đại biểu quốc phòng VN
tại Shangri-la 2015.
"Đoàn Việt
Nam năm nay không có Bộ trưởng Quốc phòng, nhưng Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh
cũng là một người rất sành trong quan hệ quốc tế. Tôi thấy điểm đầu tiên có thể
nói là chuẩn bị cho Shangri-La, các nước năm nay đều hết sức chú ý cử một đoàn
quan trọng đến.
"Để có thể
trình bày được những vấn đề liên quan, thuyết phục mọi người theo quan điểm của
mình. Tại sao các nước cử các đoàn mạnh đến như vậy, thì đến bây giờ có thể nói
rằng chính tình hình Biển Đông vừa qua có căng thẳng lên. Căng thẳng lên có nhiều
lý do. Lý do thứ nhất là Trung Quốc xây dựng, tôn tạo, mở rộng các khu vực đảo
và đá ở quần đảo Trường Sa.
"Thêm vào
đó, Mỹ gần như có sự thách thức về việc tự do hàng hải bằng việc đáp cử máy bay
P8 đến trinh sát ở khu vực này..."
'TQ, Việt Nam sẽ lắng nghe?'
Từ Bangkok,
phóng viên Hồng Nga của BBC nêu nhận xét vì sao tại Shangri-La 2015, đoàn đại
biểu Bộ Quốc phòng Việt Nam có thay đổi nhân sự trong cấp dẫn đầu đoàn.
Hồng
Nga nói: "Sở dĩ hiện giờ đoàn Việt Nam chỉ có cấp thứ trưởng dẫn đầu là
bởi vì nhiều lý do. Trong đó có một lý do mà chúng ta không thể bỏ qua, đó là
Đại hội Đảng (Cộng sản Việt Nam) sắp tới sẽ diễn ra vào năm tới.
"Vì vậy
tôi nghĩ là đoàn Việt Nam giữ một thái độ là sẽ lắng nghe để xem ý kiến của tất
cả các nơi để ghi nhận và có một cách hành xử tương thích, chứ tôi không nghĩ
lần này đoàn Việt Nam sẽ có những tuyên bố mạnh dạn gì.
"Tất nhiên
là các quý vị vừa nói là đoàn Mỹ cử một đoàn rất hùng hậu, về phía Trung Quốc
lần này cũng như lần trước, họ cử Phó Tổng tham mưu Trưởng Giải phóng quân
Trung Quốc, lần này có khác hơn là đúng là ông tướng này phụ trách về hải quân.
"Nhưng
điều đó không có nghĩa là họ sẽ mạnh mồm hơn là những lần trước và đoàn Trung
Quốc cũng như đoàn Việt Nam tôi nghĩ là họ sẽ nghe nhiều hơn và tất nhiên họ
cũng phản bác những lý luận về xây dựng đảo nhân tạo v.v..."
Từ Canada, Luật
sư Vũ Đức Khanh, nhà quan sát tình hình bang giao quốc tế nhận xét Shangri-La
ngày càng trở thành một diễn đàn được quốc tế quan tâm, kể cả các quốc gia
trong khối EU lẫn khối Hiệp ước Quân sự Bắc Đại Tây dương (NATO).
Đô đốc Hải quân Tôn Kiên Quốc, Phó Tổng Tham mưu trưởng Giải phóng
quân Trung Quốc dẫn đầu đoàn TQ tại Shangri-La 2015.
Riêng với phía
Mỹ tại Shangri-La lần này, ông nhận xét:
"Đây là
một cơ hội mà Hoa Kỳ chuyển một thông điệp hết sức mạnh mẽ đến khu vực bằng
những hành động cụ thể, như là tuần vừa rồi, cũng như cách đây khoảng 10 ngày
chúng ta thấy rằng Mỹ đã có những phản ứng rất mạnh mẽ đối với những khu vực mà
Trung Quốc đang bồi đắp những đảo nhân tạo.
"Mỹ cũng
đang có một chính sách muốn liên kết tất cả các quốc gia trong khu vực để trở
thành một liên minh về vấn đề an ninh, quốc phòng, theo những nguồn tin mà tôi
có, khả năng lần này có thể có một thông điệp rất mới từ phía của ông Ashton
Carter (Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ)," ông Vũ Đức Khanh nói với Tọa
đàm của BBC.
Khách mời tọa đàm
Các
khách mời của BBC trao đổi một số vấn đề và khía cạnh tại Tọa đàm như:
Chính sách của
các quốc gia có liên quan trực tiếp, gián tiếp có gì khác so với những lần
trước? Trong đó có chính sách của các đại cường như Trung Quốc, Hoa Kỳ và của
Việt Nam.
Xung đột Trung
- Mỹ liệu có thể xảy ra hay chỉ tạm dừng lại với các diễn biến có ý nghĩa như
những phép thử của các siêu cường này, đâu là giới hạn của sự 'đối đầu'?
Liệu chính
chính sách của Hoa Kỳ 'xoay trục' mà không 'giữ khoảng cách' hoặc làm 'nhà quan
sát, trung gian', bên cạnh việc Trung Quốc 'quyết tâm khẳng định chủ quyền' ở
các khu vực trên Biển Đông và trong vùng, cũng là một nguồn liên quan căng
thẳng ở khu vực?
Các quốc gia
nhỏ có quyền lợi liên quan, trong đó có Việt Nam cần có đối sách gì trước tình
hình đó?
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carte và đồng nhiệm Philippines
Voltaire Gazmin - Department of National Defense
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter tái khẳng định với đồng
nhiệm Philippines lời hứa bảo vệ quốc gia Đông Nam Á này chắc như « sắt
thép ». Trong vòng công du châu Á để xác định chiến lược « chuyển trục » của Mỹ,
chủ nhân Lầu Năm góc sẽ đến Singapore, Việt Nam và Ấn Độ .
Trong cuộc gặp gỡ giữa bộ trưởng Quốc phòng hai nước đồng minh Mỹ-Philippines
tại Hawai vào ngày hôm qua 27/05/2015 trên đường công du châu Á, Bộ trưởng Mỹ
Ashton Carter trấn an đồng nhiệm Voltaire Gazmin trước những hành động lấn
chiếm và đe dọa của Trung Quốc tại biển Đông.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa hai
nước qua hiệp ước hợp tác an ninh quốc phòng từ năm 1951 và « không
gì có thể lay chuyển được » quyết tâm bảo vệ Philippines.
Trong bản thông cáo chung , bộ trưởng Quốc phòng hai nước nhấn
mạnh « các
bên liên quan tại biển Đông phải giải quyết xung khắc bằng giải pháp ôn hòa và
tức khắc phải chấm dứt hành động tranh giành biển đảo, ngưng xây dựng những cơ
sở quân sự trên các đảo có tranh chấp ».
Chuyến công du châu Á của bộ trưởng Quốc phòng Mỹ diễn ra trong
bối cảnh tình hình biển Đông căng thẳng lên khi Trung Quốc gia tăng bồi đắp
nhiều đảo đá ngầm tại Trường Sa, xây dựng phi trường quân sự.
Theo AFP, sau khi dừng chân tại Hawai, bộ trưởng Ashton Carter sẽ
đến Singapore, Việt Nam và Ấn Độ. Phát ngôn viên bộ Quốc Mỹ, đại tá Steven Warren,
cho biết « trong 10 ngày tới đây, bộ trưởng Ashton Carter sẽ khẳng
định Hoa Kỳ chuyển trục về châu Á-Thái Bình dương ».
Washington đã huy động thêm chiến hạm và máy bay quân sự vào khu
vực đề phòng Trung Quốc đơn phương thiết lập vùng « nhận
dạng phòng không » và khống chế biển Đông theo bản đồ 9 đoạn.
